Przy wyborze sprzętu do sublimacji uwaga skupia się zwykle na drukarce i atramentach, a papier traktowany jest jak zwykły materiał zużywalny. Tymczasem to on pośredniczy między wydrukiem a tkaniną i w dużej mierze decyduje o nasyceniu kolorów, ostrości detali oraz kosztach produkcji. Jeśli zastanawiasz się, co to papier do sublimacji i dlaczego nie da się go zastąpić zwykłym, w tym artykule znajdziesz odpowiedź. Wyjaśniamy, jak działa, co odróżnia go od papieru termotransferowego, na jakich tkaninach się sprawdza i jak dobrać gramaturę do swojej produkcji. Przeczytaj, zanim zamówisz kolejną rolkę.
Co to jest papier do sublimacji?
To specjalnie powlekany nośnik, na który drukarka nanosi wzór atramentem sublimacyjnym, a następnie przenosi go w wysokiej temperaturze na materiał. Powłoka zatrzymuje barwnik przy powierzchni, nie pozwalając mu wsiąknąć głęboko w strukturę arkusza. Dzięki temu podczas podgrzewania niemal cały tusz może przejść w stan gazowy i trafić na tkaninę. Cały mechanizm opiera się na zjawisku sublimacji, czyli przemianie, w której substancja przechodzi ze stanu stałego bezpośrednio w gazowy, z pominięciem fazy ciekłej. W druku tę właściwość mają barwniki zawarte w tuszu: pod wpływem ciepła ulatniają się z papieru i wnikają we włókna poliestru.
Dobry papier sublimacyjny powinien:
- szybko schnąć po zadruku, by wzór nie rozmazywał się przy nawijaniu;
- oddawać jak najwięcej barwnika podczas transferu;
- zachowywać stabilne wymiary i nie falować pod wpływem atramentu;
- równomiernie przylegać do materiału w kalandrze lub prasie.
Jak przebiega druk z wykorzystaniem papieru?
Drukarka nanosi na arkusz lustrzane odbicie grafiki. Po wyschnięciu zadrukowaną stronę przykłada się do materiału i umieszcza w kalandrze lub prasie, gdzie w temperaturze około 200°C barwnik przechodzi w gaz i przenika do rozgrzanych włókien. Po ostygnięciu zostaje w nich trwale zamknięty. Na tym właśnie polega druk sublimacyjny na tkaninach: wzór nie leży na powierzchni, lecz staje się częścią materiału. Dlatego nie pęka, nie łuszczy się i jest całkowicie niewyczuwalny w dotyku. Przy pracy z kalandrem warto stosować papier ochronny. Przekładka zabezpiecza koc urządzenia przed zabrudzeniem barwnikiem, który może przebić przez cienki materiał, i chroni kolejne zlecenia przed przypadkowymi przebarwieniami.
Papier do sublimacji a papier transferowy
To porównanie często budzi wątpliwości, choć w rzeczywistości dotyczy różnicy w nazewnictwie, a nie w technologii. Papier transferowy do sublimacji to po prostu inna nazwa tego samego nośnika – każdy arkusz, z którego wzór przenosi się na wyrób, jest w szerokim sensie transferowy. Kłopot pojawia się, gdy tym mianem określa się papier termotransferowy do drukarek biurowych, używany do zdobienia bawełny. Działa on na zupełnie innej zasadzie.
| Sublimacja | Termotransfer | |
| Zasada działania | barwnik w postaci gazu łączy się z włóknami | grafika z warstwą polimeru zostaje naklejona na powierzchnię |
| Rodzaj tuszu | atrament sublimacyjny | standardowe tusze lub toner |
| Materiały | poliester i mieszanki z jego przewagą, jasne kolory | bawełna, mieszanki, w odpowiednich wersjach także ciemne tkaniny |
| Odczucie w dotyku | niewyczuwalne | wyczuwalna warstwa folii |
| Trwałość | bardzo wysoka, wzór nie pęka | średnia, z czasem możliwe pękanie i blaknięcie |
| Skala | produkcja przemysłowa, druk metrażowy | pojedyncze sztuki i krótkie serie |
Na jakich materiałach sprawdza się sublimacja?
Najlepsze rezultaty daje poliester oraz mieszanki zawierające co najmniej 65–70% tego włókna. Im wyższy udział syntetyku, tym żywsze barwy i większa odporność na pranie. Technologia wymaga też jasnego podłoża, najlepiej białego, ponieważ barwniki są przezroczyste i nie pokryją ciemnej tkaniny. Poza tekstyliami można w ten sposób zdobić przedmioty z odpowiednią powłoką, takie jak kubki, płytki ceramiczne czy metalowe tabliczki.
Czy papier do sublimacji zda egzamin na bawełnie?
Na czystej bawełnie nie. Papier do sublimacji na bawełnie wprawdzie przeniesie wzór, ale naturalne włókna nie mają struktury, która mogłaby zatrzymać barwnik w stanie gazowym, więc po pierwszym praniu grafika niemal całkowicie się wypłukuje. Istnieją rozwiązania pośrednie, np. preparaty lub powlekane folie nakładane przed transferem, jednak zapewniają one słabszą trwałość i zmieniają chwyt materiału. Jeśli w ofercie przeważa odzież bawełniana, lepszym wyborem będzie technologia DTF, która pozwala nanosić pełnokolorowe wzory na naturalne tkaniny, także ciemne.
Jaki papier do sublimacji wybrać?
Nie istnieje jeden uniwersalny wariant, który sprawdzi się w każdej drukarni. Decyzję warto oprzeć na trzech czynnikach: gramaturze, typie urządzenia i ilości nanoszonego tuszu.
Gramatura a przeznaczenie
Ten parametr, wyrażany w g/m² (gsm), określa grubość i wagę arkusza. Lżejsze warianty są tańsze i lepiej odnajdują się w produkcji metrażowej na dużą skalę, cięższe przyjmują więcej atramentu bez falowania.
| Gramatura | Charakterystyka | Przeznaczenie |
| 38 gsm | najbardziej ekonomiczny, bardzo dobre przenoszenie barw | drukarki przemysłowe o wysokiej prędkości, druk metrażowy |
| 45 gsm | dobry stosunek ceny do jakości, przystosowany do tuszy o dużej gęstości | intensywna produkcja wielkonakładowa |
| 58 gsm | stabilniejszy przy mocniej nasyconych grafikach | wydajne maszyny, wzory o wysokim pokryciu |
| 95 gsm | przyjmuje bardzo duże ilości atramentu | grube tkaniny, wolniejsze urządzenia |
W produkcji wielkonakładowej najczęściej wybierany jest lekki papier 38 gsm, który pozwala obniżyć koszt metra bez utraty jakości transferu. Z kolei cięższy papier 95 gsm lepiej poradzi sobie z intensywnymi wzorami i przenoszeniem na grube materiały, takie jak polar czy tkaniny dekoracyjne. Wszystkie papiery Subli-Mate dostępne są w wariantach dopasowanych do różnych prędkości pracy i rodzajów zleceń.
Papier do drukarki sublimacyjnej – dopasowanie do sprzętu i tuszu
Nośnik musi nadążać za urządzeniem. Szybkie maszyny przemysłowe wymagają arkuszy, które błyskawicznie schną i nie odkształcają się przy dużym nasyceniu barw, natomiast przy wolniejszych można pracować na grubszych wariantach. Nowoczesne drukarki sublimacyjne osiągają wydajność rzędu kilkuset metrów kwadratowych na godzinę, więc przy takiej skali każda niezgodność między papierem a sprzętem natychmiast przekłada się na straty. Równie ważne jest dopasowanie do atramentu. Atramenty sublimacyjne o wysokiej gęstości zapewniają głębokie kolory przy mniejszym zużyciu, ale wymagają powłoki zdolnej sprawnie je przyjąć. Przed zmianą tuszu lub papieru warto wykonać wydruk testowy i zweryfikować profil kolorystyczny w oprogramowaniu RIP.
Dobrze dobrany papier do sublimacji to warunek powtarzalnej jakości i niższych kosztów. To od niego zależy, ile barwnika trafi na tkaninę, jak ostre będą krawędzie wzoru i czy arkusz nie zacznie falować przy dużym nasyceniu kolorów. Wybór najlepiej oprzeć na rodzaju zdobionych materiałów, prędkości urządzenia oraz ilości tuszu: lżejsze warianty obniżają koszt metra w zleceniach wielkonakładowych, a cięższe lepiej radzą sobie z mocno pokrytymi grafikami i grubymi tkaninami. Przy zmianie któregokolwiek z tych elementów warto przetestować nowe połączenie, zanim trafi ono do realizacji seryjnej. Trzeba też pamiętać, że sublimacja wymaga jasnego poliestru, a przy zdobieniu bawełny lepiej sięgnąć po inną technologię. Nie wiesz, który wariant najlepiej sprawdzi się w Twojej drukarni? Opisz nam swoje urządzenie i rodzaj zleceń, a nasi doradcy pomogą dobrać papier, atramenty i akcesoria. Możesz też przesłać plik graficzny i zamówić bezpłatny wydruk próbny, aby ocenić jakość jeszcze przed zakupem.